ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΑΣΤΡΟΥ ΓΚΟΡΙΤΣΑΣ (KALE-i GORICA) ΕΤΟΥΣ 1529
Γράφει: π. Ελευθέριος Καρακίτσιος πρωτ/ρος –καθηγητής Δρ.-ΑΠΘ.
T T 433, Sayfa 153, poz 77, Hicri 936 {1529 Yili = 1529 έτος} =
Τ(apu) T(ahrir) Πράξις απογραφής έτους 1529 ,σελίδα 253 πόζα 77.
«Cemaat–i Gebran-i[1] Muselleman-i Kale-i Gorica mezkurum musellemler kalayi mezkurerin her vechile tamir ve sair levazimati gorup gozetmesinde mademki saive mukaddem olub eday-i hizmet itdiklerinden sonra hidmetlerimukabelesinde ispencedem ve avarizdan ve teklifat-i sairedem muaf ve musellem olub ve mezkur mudellemler mutemekkinler olduku karye simurenda vaki olanzraatleri mahsulundan ve baglarindan ve saleriyelerin viurler ve haric sinirda ziraatleri vaki olsa osulein ve salariyelerin dahi eda idub mazkurlarin musellemler kadimden bad-i hevalarin ve resm-i arusanelerin kale-I mezbure dizdarina eda iderler»=[2] Κοινότητες των, Gebran (=βουρτσών καθαρισμού ακαθαρσιών όπως ονομάζει έτσι υποτιμητικά τους Χριστιανούς) που απαλλάσσονται από διαφόρους φόρους, είναι υπεύθυνοι για την άμυνα του Κάστρου της Γκορίτσας ήταν υπεύθυνοι για τον καθαρισμό και την εκπλήρωση κάθε είδους επισκευών και αναγκών του Κάστρου. Σε αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες αυτές απαλλάσσονται από τον φόρο ισπένσε[3] και άλλους φόρους υποτέλειας. Εάν οι υπάλληλοι αυτοί καλλιεργούσαν καλλιέργειες εντός των ορίων των χωριών όπου ζούσαν , πλήρωναν εκεί το ένα δέκατον των φόρων τους. Οι γάμοι και άλλοι απρόβλεπτοι φόροι καταβάλλονταν στον Διοικητή του Κάστρου.
Sayfa 154 =Σελίδα 154
«Gebran-i kale-i Gorica mezkurum zimmiler kala-yi mezbura her senede bin besyuz adet ok virub hindmetleri mukabelesinde avarizdam ve tekalifat-i saireden muaf ve musellemlerdir osurlerin ve cizyelerin eda iderler»[4]= Οι γκεμπράν ( βούρτσες καθαρισμού ακαθαρσιών όπως απαξιωτικά ονόμαζαν τους Χριστιανούς ) του κάστρου της Γκορίτζας φτιάχνουν πεντακόσια βέλη για το Κάστρο αυτό κάθε χρόνο. Σε αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες αυτές, απαλλάσσονταν από τους φόρους υποτέλειας. Πλήρωναν όμως τον φόρο ενός δεκάτου και τον φόρο jizya[5].
«Mezkur Mihal bin Aydin nam zimmi Gorica kalesi icinde olan kuyunun her vechile muhumat-i lazimesin gorub gozede mademki hali ve muatil komaya hidmetin mukabelesinde harazdan ve ispenceden ve arizdan ve tekalif-i orfyeden muaf ve musellem ola deyu elinde hukm-i serif olub ve defter-i atikde mazkur kuyuya hidmet idenler vech-i mesruh uzere muaf ve musellem ola deyu mestur ve mukayyed bullunmagin hisar-i mezbureye mezkur kuyu muhim ve lazim oldugu sebedben mesrut olduku uzere hidmeti mukabelesinde ber karar-i sabik muafiyeti kilinub defter-i cedid-i syltaniye sebt olundu[6]». = Ένας ονόματι Μιχἀλ υιός του Αϊντίν ,είναι υπεύθυνος για την κάλυψη των σημαντικών αναγκών του πηγαδιού στο Κάστρο της Κορυτσάς, επισκευάζοντας το πηγάδι και διατηρώντας το χωρίς νερό. Σε αντάλλαγμα για την υπηρεσία αυτή απαλλάχθηκε από τόν φόρο καταναλώσεως χοιρινού κρέατος (Ισπένσε) και τον φόρο υποτέλειας. Διαθέτει έγγραφο που έχει συνταχθεί από τον Σουλτάνο και δείχνει αυτή την κατάσταση. Η πληροφορία ότι το άτομο που υπηρετούσε το πηγάδι στο κάστρο απαλλάσσονταν από τους φόρους βρίσκεται επίσης σε παλιά αρχεία. Ως εκ τούτου γράφτηκε στα νέα αρχεία με αυτόν τον τρόπο.
Παρατηρήσεις. Όλη η απογραφή περιορίζεται σε λεπτομέρειες φορολογίας με ανταλλάγματα και μόνον. Τα ανταλλάγματα γίνονται με την γνώμη του Σουλτάνου δεν μένει κάποια αρμοδιότητα στους κατώτερους που σημαίνει η σπουδαιότητα είναι μία η εισροή φόρων στο Σουλτανικό ταμείο και μόνον. Στον τιμαριούχο μένει η ακριβής είσπραξη και απόδοση των σουλτανικών φόρων με ακρίβεια. Φυσικά όπως παρατηρούμε σε άλλες απογραφές ό τιμαριούχος υποβάλλει και δικούς του φόρους .
[1] Bl.Teofilaktidis A. ε. α. σελ.240 Gebran= Βούρτσες τρίχινες γουρουνιών που καθαρίζουν ακαθαρσίες και λειαίνουν, γυαλίζουν αλλιώς , ενώ η αληθινή ονομασία είναι-Hiristiyan = Χριστιανοί .
[2] Βλ. L.Kayapinar έ.α. Έκανε την ερμηνεία του κειμένου «Κοινότητες ….κάστρου».
[3] Βλ. Teofilaktidis εν. αν. σελ 324 « μικρός ,νάνος, τρώγει χοιρινό που απαγορεύει το Κοράνι» , γι αυτό πληρώνει φόρο καταναλώσεως χοιρινού κρέατος όπως αναφέραμε .
[4] L. Kayapinar , έκανε την ερμηνεία και αυτού του κειμένου . Τον ευχαριστούμε και από αυτή την θέση.
[5] Jizya=
[6] Βλ. ε. α. υποσημείωση 4.